Scheiden en crypto

Hoe ga je om met crypto bij een scheiding?

Steeds meer mensen hebben cryptovaluta, zoals Bitcoin of Ethereum. Volgens recente cijfers zijn dat er in Nederland inmiddels zo’n 2 miljoen. De kans is dus groot dat crypto ook in jouw situatie een rol speelt bij een scheiding, soms duidelijk zichtbaar, maar soms zonder dat beide partners precies weten wat er aanwezig is.

Dat maakt de financiële afwikkeling net wat complexer. Waar een bankrekening of spaarrekening overzichtelijk is, werkt dat bij crypto anders. Het is digitaal, minder zichtbaar en vaak alleen toegankelijk voor degene die de juiste gegevens heeft. Hierdoor ontstaat al snel onduidelijkheid over welke crypto er is, wat de actuele waarde is en hoe dit eerlijk verdeeld moet worden.

Ik leg je graag uit waar je op moet letten als crypto een rol speelt bij een scheiding en hoe je voorkomt dat dit later voor problemen zorgt.

Wat is crypto eigenlijk?

Cryptovaluta zijn digitale bezittingen. Je kunt ze niet vastpakken zoals geld of goud. Ze bestaan alleen uit gegevens en worden bewaard in een zogenaamde “wallet”, een digitale portemonnee.

Zo’n wallet kan verschillende vormen hebben, namelijk:

• Een app op je telefoon
• Een account bij een handelsplatform zoals Bitvavo of Binance
• Of een fysieke opslag, zoals een USB-stick

Wat al deze vormen gemeen hebben, is dat toegang wordt bepaald door een geheime code, de private key. Wie deze code heeft, heeft de controle over de crypto.

Dat is een belangrijk verschil met een bankrekening. Daar staat je naam geregistreerd en kan een bank helpen bij toegang of herstel. Bij crypto werkt dat niet zo. De wallet “weet” niet wie de eigenaar is, alleen of de juiste code wordt gebruikt.

Dat maakt crypto enerzijds veilig, maar bij een scheiding ook minder makkelijk inzichtelijk.

Crypto is juridisch gewoon vermogen

Hoewel crypto anders voelt dan spaargeld of beleggingen, wordt het juridisch wel op dezelfde manier behandeld. Het valt onder vermogen. Dat betekent dat crypto bij een scheiding gewoon moet worden meegenomen in de verdeling of verrekening. Het maakt daarbij niet uit dat het digitaal is of niet op naam staat.

Toch zit juist daar vaak de uitdaging. Omdat crypto niet automatisch zichtbaar is, kan het in de praktijk makkelijker buiten beeld blijven. Zeker als één van de partners er actief mee bezig is en de ander daar weinig vanaf weet. 

In mijn praktijk zie ik dat crypto zelden het grootste onderdeel van het vermogen is, maar wel regelmatig het lastigste onderdeel om goed in kaart te brengen.

Waarom crypto extra aandacht vraagt bij een scheiding

Bij een scheiding is het belangrijk dat er een volledig en eerlijk beeld is van het vermogen. Alleen dan kun je samen tot goede afspraken komen. Bij crypto vraagt dat net wat meer aandacht.

Er zijn een paar redenen waarom:

1. Geen centrale registratie
   Er is geen bank of instantie die overzicht geeft. Je bent afhankelijk van wat iemand zelf deelt.
   
   
2. Minder tastbaar
   Crypto voelt voor veel mensen niet als “echt geld”, terwijl het dat juridisch wel is.
   
   
3. Technische complexiteit
   Niet iedereen is bekend met wallets, platforms en private keys, waardoor het lastiger te begrijpen is wat er precies speelt.
   
   
4. Kans op wantrouwen
   Juist omdat het minder zichtbaar is, kan sneller twijfel ontstaan over de volledigheid van de informatie.

Daarom is openheid hier extra belangrijk.

Inzicht, eigendom en waarde

Een scheiding valt of staat met eerlijkheid. Dat geldt altijd, maar bij crypto nog meer. Omdat crypto minder zichtbaar is dan een gewone bankrekening, ontstaat sneller onduidelijkheid over wat er precies aanwezig is.

Daarom is het belangrijk om hier vroeg in het proces duidelijkheid over te krijgen. Is er crypto aanwezig, waar wordt het bewaard en wie heeft toegang? Denk bijvoorbeeld aan een account op een handelsplatform, een wallet op een telefoon of een hardware wallet. Hoe eerder dit inzichtelijk is, hoe makkelijker het wordt om samen goede afspraken te maken.

Als duidelijk is dát er crypto is, komt vervolgens de vraag van wie het juridisch gezien is. Dat hangt af van jullie situatie. Bij een gemeenschap van goederen (vóór 2018) valt crypto meestal in de gezamenlijke boedel. Bij een beperkte gemeenschap (na 2018) of huwelijkse voorwaarden wordt gekeken wanneer de crypto is gekocht en met welk vermogen dat is gebeurd.

In de praktijk kan dit ingewikkeld worden. Bijvoorbeeld wanneer iemand vóór het huwelijk crypto heeft gekocht, maar tijdens het huwelijk actief is gaan handelen. Dan kan een deel privé zijn en een deel toch gedeeld moeten worden. Soms is het nodig om transacties terug te kijken om dat goed vast te stellen.

Ook de waarde van crypto vraagt extra aandacht. Die kan namelijk sterk schommelen. Wat vandaag €10.000 waard is, kan morgen €7.000 of juist €15.000 zijn. Daarom is het verstandig om samen duidelijke afspraken te maken over het moment waarop de waarde wordt bepaald. Door één peildatum vast te leggen, voorkom je discussie achteraf als de koers later verandert.

Wat als crypto “niet meer toegankelijk” is?

Soms geeft iemand aan geen toegang meer te hebben tot de crypto, bijvoorbeeld door een verloren wachtwoord. Dat kan gebeuren, maar is vaak lastig te controleren. Daarom is het belangrijk om zorgvuldig te kijken naar eerdere transacties, wallets en beschikbare gegevens voordat conclusies worden getrokken.

Verlies en risico’s

Crypto staat bekend om de sterke koersschommelingen. De waarde kan in korte tijd flink stijgen, maar ook net zo snel dalen.

Als tijdens de relatie grote bedragen zijn geïnvesteerd zonder overleg en deze zijn grotendeels verloren gegaan, kan dat gevolgen hebben voor de verdeling. In sommige gevallen kan sprake zijn van benadeling van het gezamenlijke vermogen. 

Dit soort situaties komt niet dagelijks voor, maar als het speelt, heeft het vaak grote impact, zowel financieel als emotioneel.

Hoe verdeel je crypto in de praktijk?

In theorie kun je crypto verdelen door ieder een deel van de coins te geven. In de praktijk wordt vaker gekozen voor een praktische oplossing waarbij één partner de crypto houdt en de ander