Erfrecht bij overlijden en scheiden

Als je in het verleden een testament hebt laten opstellen, kan het zijn dat daarin bepalingen staan waardoor een deel van je erfenis aan je ex-partner wordt toegewezen. Deze keuze kan door de (naderende) scheiding niet meer gewenst zijn. Als je wilt dat alle eerdere testamenten komen te vervallen dan kan je dat bij het opstellen van een nieuw testament laten bepalen.

In de erfstelling kun je bepalen wie je erfgenamen zijn. Heb je geen kinderen, ben je volledig vrij om dit naar eigen wens in te vullen. Als er wel kinderen zijn dan worden ze doorgaans tot erfgenaam benoemd. Er zijn echter ook mogelijkheden om (één van) je kinderen te onterven en de kinderen op een andere manier dan als erfgenaam in je nalatenschap te betrekken. Zeker als je een nieuwe partner hebt kan daar behoefte aan zijn.

Wanneer een kind kort na een ouder overlijdt, bestaat de kans dat zijn of haar erfdeel bij de ex-partner belandt. Als je dat niet wilt kun je een zogenaamde tweetrapsmaking opnemen. Je bepaalt dan dat indien er bij het overlijden van je erfgenamen (bijvoorbeeld je kinderen) nog iets resteert van jouw erfenis, dit niet wordt geërfd door de erfgenamen van je kinderen (bijvoorbeeld de andere ouder ofwel ex-partner), maar toekomt aan door jou benoemde verwachters. Tot verwachters kun je bijvoorbeeld je andere kinderen benoemen. Hiermee voorkom je dat de erfenis via je kinderen bij je ex-partner terechtkomt.

In het testament kan vastgelegd worden dat de verkregen erfenis privé-vermogen blijft van de erfgenamen en dus niet verdeeld hoeft te worden bij een mogelijke (echt)scheiding van een erfgenaam. De zogeheten “koude kant” wordt hiermee bij een (echt)scheiding buiten de erfenis gehouden.

De executeur is verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap. Hij kan bijvoorbeeld betalingen verrichten of bankrekeningen deblokkeren. Een minderjarig kind kan niet zelfstandig over een nalatenschap beschikken. De ex-partner en op dat moment nog levende ouder + wettelijk vertegenwoordiger van het kind, gaat dan de erfenis namens het kind afwikkelen. Als je dat niet wilt kun je hiervoor een executeur benoemen.

Wanneer er minderjarige kinderen zijn, hebben de ouders doorgaans het ouderlijk vruchtgenot over het vermogen van de kinderen. Dit betekent dat de ouders recht hebben op de opbrengsten (zoals rente) van dat vermogen. Als je kinderen iets van jou hebben geërfd, kan het zo zijn dat je ex-partner via hen ook het ouderlijk vruchtgenot van jouw erfenis verkrijgt. De opbrengsten van die erfenis zouden dan aan je ex-partner toekomen. Dit kan in een testament uitgesloten worden.

Ter bescherming van je kinderen, kun je ervoor kiezen dat hun erfdeel onder bewind wordt gesteld. Dit betekent dat ze niet zelf over hun erfdeel kunnen beschikken. In plaats daarvan beheert een door jou aangewezen bewindvoerder het erfdeel. Hierdoor moeten belangrijke financiële beslissingen gezamenlijk worden genomen door de bewindvoerder en de rechthebbende. Het bewind eindigt op een door de ouder vastgestelde leeftijd en kan dus ook doorgaan nadat de kinderen meerderjarig zijn geworden. Bovendien zorgt het bewind ervoor dat de bewindvoerder in plaats van de ex-partner het beheer voert over de erfdelen van de minderjarige kinderen.