Partneralimentatie

Tijdens een huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn partners wettelijk verplicht om elkaar financieel te ondersteunen. Deze onderhoudsplicht eindigt niet automatisch op het moment dat de relatie wordt beëindigd. Deze verplichting blijft in een scheidingsprocedure van kracht, tot het moment van inschrijving van de scheidingsbeschikking bij de burgerlijke stand. Wanneer één van de partners na de scheiding onvoldoende inkomen heeft om in het eigen levensonderhoud te voorzien, kan de andere partner onder omstandigheden verplicht zijn om gedurende een bepaalde periode een financiële bijdrage te leveren. Deze bijdrage noemen we partneralimentatie.

Partneralimentatie is bedoeld als een tijdelijke ondersteuning. Het uitgangspunt van de wet is dat beide ex-partners uiteindelijk weer zoveel mogelijk financieel zelfstandig worden.

Nee. Er bestaat geen automatische verplichting om partneralimentatie te betalen. Eerst moet worden beoordeeld of er daadwerkelijk behoefte bestaat aan een bijdrage én of de andere partner voldoende financiële ruimte (draagkracht) heeft om deze bijdrage te betalen.

Daarnaast kunnen ex-partners in onderling overleg ook andere afspraken maken. Zo kunnen zij afspreken dat geen partneralimentatie wordt betaald, dat de alimentatie gedurende een kortere periode wordt voldaan of dat de partneralimentatie ineens wordt afgekocht. Voor maatwerk is dus veel ruimte, mits beide partijen daarmee instemmen.

Wanneer er minderjarige kinderen zijn, wordt eerst gekeken naar de kosten van de kinderen. De bijdrage in het levensonderhoud van de kinderen heeft namelijk altijd voorrang op partneralimentatie. Pas nadat is vastgesteld hoeveel iedere ouder moet bijdragen aan de kosten van de kinderen, wordt bekeken of er nog financiële ruimte bestaat voor partneralimentatie. Daardoor komt het regelmatig voor dat wel kinderalimentatie wordt betaald, maar geen of slechts beperkte partneralimentatie.

De berekening van partneralimentatie bestaat grofweg uit drie onderdelen:

1. De behoefte
Allereerst wordt gekeken naar de behoefte van degene die mogelijk partneralimentatie ontvangt. De behoefte wordt bepaald aan de hand van de levensstandaard tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap. Daarbij wordt gekeken naar de inkomsten en uitgaven van het gezin vóór de scheiding. 

2. De behoeftigheid
Vervolgens wordt beoordeeld in hoeverre de alimentatiegerechtigde zelf in deze behoefte kan voorzien. Heeft iemand na de scheiding een eigen inkomen of is hij of zij redelijkerwijs in staat om inkomen te verwerven? Partneralimentatie is namelijk bedoeld als aanvulling op het eigen inkomen en niet als volledige inkomensvoorziening.

3. De draagkracht
Tot slot wordt gekeken naar de financiële mogelijkheden van degene die partneralimentatie moet betalen. Hierbij wordt onder andere rekening gehouden met het inkomen, de woonlasten, fiscale gevolgen en andere noodzakelijke uitgaven. Sinds 2023 wordt, net als bij kinderalimentatie, gewerkt met een vast woonbudget van 30% van het netto besteedbaar inkomen. Alleen wanneer sprake is van bijzondere omstandigheden kan hiervan worden afgeweken.
De uiteindelijke partneralimentatie wordt begrensd door twee factoren: de behoefte van de alimentatiegerechtigde en de draagkracht van de alimentatieplichtige. De laagste van deze twee bepaalt uiteindelijk de hoogte van de alimentatie. Soms kunnen de berekeningen leiden tot grote verschillen in inkomen tussen de persoon die alimentatie betaalt en de persoon die het ontvangt. Als de alimentatiegerechtigde een eigen inkomen heeft of als het om een hoog alimentatiebedrag gaat, kan het redelijk zijn om de financiële situatie van beide partijen beter te vergelijken.

Op basis van de nieuwe wetgeving die sinds 1 januari 2020 geldt, is de verplichting om partneralimentatie te betalen maximaal de helft van de lengte van het huwelijk, met een maximum van 5 jaar. De termijn start vanaf het moment van inschrijving van de echtscheidingsbeschikking (de uitspraak van de rechter) in de registers van de burgerlijke stand.

Op bovenstaande wettelijke termijn zijn een paar uitzonderingen:

1. Als het huwelijk op het tijdstip van indiening van het verzoekschrift langer dan 15 jaren heeft geduurd en de alimentatiegerechtigde bereikt binnen 10 jaar de AOW-gerechtigde leeftijd, dan eindigt de partneralimentatie op het moment dat de alimentatiegerechtigde de AOW leeftijd bereikt.
2. Als het huwelijk langer dan 15 jaar heeft geduurd op het moment dat het verzoekschrift wordt ingediend, en de persoon die alimentatie ontvangt (de alimentatiegerechtigde) is geboren vóór of op 1 januari 1970, en zijn of haar leeftijd is meer dan 10 jaar korter dan de leeftijd die in artikel 7a van de Algemene Ouderdomswet staat, dan eindigt de partneralimentatie na 10 jaar.
3. Als er kinderen uit het huwelijk zijn geboren, dan eindigt de alimentatieverplichting niet eerder dan op het moment dat het jongste kind 12 jaar wordt. Deze uitzondering geldt alleen als voor de situatie dat de alimentatiegerechtigde de hoofdverzorgende ouder is van de kinderen.

Als er van deze uitzonderingen meerdere van toepassing zijn, dan is de langste duur van toepassing.

Ja. Partneralimentatie is gebaseerd op de omstandigheden op het moment waarop de afspraken worden gemaakt of door de rechter worden vastgesteld. Veranderen die omstandigheden later ingrijpend, dan kan dat aanleiding zijn om de partneralimentatie opnieuw te berekenen.

Voorbeelden hiervan zijn:

• Een stijging of daling van het inkomen;
• Werkloosheid of arbeidsongeschiktheid;
• Pensionering;
• Het vinden van een nieuwe baan;
• Een wijziging van de woonlasten;
• Samenwonen van één van de ex-partners.

Het is verstandig om bij een belangrijke wijziging tijdig advies in te winnen. Zo voorkom je dat de alimentatie niet meer aansluit bij de actuele situatie.

Partneralimentatie kan niet worden gewijzigd als er een zogeheten niet-wijzigingsbeding is opgenomen in het scheidingsconvenant. Dit kan gaan om een afgesproken alimentatiebedrag, maar ook om de afspraak dat er geen partneralimentatie wordt betaald. In beide gevallen staat de afspraak vast.

Naast een maandelijkse betaling kunnen ex-partners ook afspreken dat de partneralimentatie ineens wordt afgekocht. Daarbij wordt één bedrag betaald waarmee de volledige alimentatieverplichting wordt beëindigd. Dit kan voordelen bieden, zoals financiële duidelijkheid en het voorkomen van toekomstige afhankelijkheid. Tegelijkertijd heeft een afkoop belangrijke fiscale en financiële gevolgen. Daarom is het verstandig om hierover goed advies in te winnen voordat hierover afspraken worden gemaakt.

Hoewel de wettelijke regels en alimentatienormen een belangrijk uitgangspunt vormen, is iedere scheiding anders. Inkomen, vermogen, ondernemingen, pensioen, woonlasten en de zorg voor kinderen maken iedere situatie uniek. Daarom is partneralimentatie altijd maatwerk.

Tijdens een mediationtraject worden alle relevante omstandigheden zorgvuldig in kaart gebracht. Op basis daarvan wordt beoordeeld of partneralimentatie aan de orde is, welke mogelijkheden er zijn en welke afspraken het beste aansluiten bij de persoonlijke en financiële situatie van beide partners.
Goede afspraken zorgen niet alleen voor financiële duidelijkheid, maar dragen ook bij aan rust en een solide basis voor de toekomst.