Fiscale afspraken bij scheiden

Waarom zijn fiscale afspraken belangrijk bij een scheiding?
Een scheiding heeft niet alleen juridische en financiële gevolgen, maar ook fiscale gevolgen. Juist de belastingaangifte over het jaar waarin de scheiding plaatsvindt, blijkt in de praktijk vaak ingewikkeld. Volgens de Belastingdienst wordt ruim 40% van de aangiften inkomstenbelasting over het jaar van scheiding onjuist ingevuld. Vooral de fiscale regels rondom de eigen woning blijken een veelvoorkomend struikelblok.

Een onjuiste belastingaangifte kan door de Belastingdienst worden gecorrigeerd. In sommige gevallen volgt hierdoor een onverwachte belastingaanslag of ontstaat financiële schade. Daarom is het belangrijk om tijdens de scheiding niet alleen goede juridische en financiële afspraken te maken, maar ook oog te hebben voor de fiscale gevolgen daarvan.

Tijdens een huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn partners in veel gevallen fiscaal partner van elkaar. Zij kunnen gezamenlijk aangifte inkomstenbelasting doen en bepaalde inkomsten en aftrekposten onderling verdelen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de hypotheekrente van de eigen woning, inkomen uit een aanmerkelijk belang in box 2, inkomen uit sparen en beleggen in box 3 en persoonsgebonden aftrekposten. Door deze posten op een slimme manier te verdelen, kan de gezamenlijke belastingdruk soms worden verlaagd.

Voor gehuwden eindigt het fiscale partnerschap pas wanneer aan beide onderstaande voorwaarden is voldaan:

• Er is een verzoek tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed ingediend;
• Beide partners staan niet langer ingeschreven op hetzelfde woonadres in de Basisregistratie Personen (BRP).

Wordt slechts aan één van deze voorwaarden voldaan, dan blijft het fiscale partnerschap bestaan.

Voor geregistreerde partners hangt het einde van het fiscale partnerschap af van de wijze waarop het geregistreerd partnerschap wordt beëindigd.

Wanneer de ontbinding via de rechter plaatsvindt, gelden dezelfde voorwaarden als bij een huwelijk:

• Er is een verzoek tot ontbinding van het geregistreerd partnerschap ingediend;
• Beide partners staan niet langer op hetzelfde woonadres ingeschreven in de BRP.

Wordt het geregistreerd partnerschap zonder tussenkomst van de rechter beëindigd (wat alleen mogelijk is als aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan), dan geldt in plaats van het verzoekschrift de ondertekende beëindigingsovereenkomst als eerste voorwaarde

Voor ongehuwd samenwonenden is de regeling eenvoudiger. Het fiscale partnerschap eindigt zodra partners niet langer op hetzelfde woonadres staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP).

De eigen woning is vaak één van de belangrijkste fiscale onderwerpen bij een scheiding. Wie blijft er in de woning wonen? Wie betaalt de hypotheek? En wie heeft recht op hypotheekrenteaftrek? De antwoorden op deze vragen kunnen grote invloed hebben op de belastingheffing.

Daarnaast geldt voor de vertrekkende partner vaak een speciale regeling, de vertrekregeling (ook wel de 2-jaarsregeling genoemd). Deze regeling kan ervoor zorgen dat de vertrekkende partner gedurende een bepaalde periode de betaalde hypotheekrente nog in aftrek kan brengen, ook al woont hij of zij niet meer in de woning. Hiervoor gelden wel specifieke voorwaarden.

Omdat de fiscale regels rondom de eigen woning zijn en sterk afhankelijk zijn van de gemaakte afspraken, is het belangrijk om de gevolgen hiervan tijdig in kaart te brengen. Zo kunnen onverwachte fiscale tegenvallers zoveel mogelijk worden voorkomen.