Kosten van kinderen

Kosten van de verzorging van de kinderen komen ten laste van het ‘gezamenlijke’ inkomen of vermogen. Dit blijft van kracht totdat de scheiding officieel is ingeschreven bij de burgerlijke stand. Daarna treden de gemaakte afspraken in het kader van de scheiding/ouderschapsplan in werking.

Kinderalimentatie heeft voorrang boven eventuele partneralimentatie. Eerst wordt bepaald welk bedrag nodig is voor de verzorging en opvoeding van de kinderen en hoeveel beide ouders daaraan kunnen bijdragen. Pas daarna wordt bekeken of er nog financiële ruimte is voor partneralimentatie. Kinderalimentatie kan niet worden afgekocht met een eenmalig bedrag. Ouders blijven samen verantwoordelijk voor de kosten van hun kinderen. De kosten van de kinderen worden door de rechtbanken vastgesteld volgens het zogenoemde Rapport Alimentatienormen (Tremarapport). Daarbij wordt onder meer gekeken naar de behoefte van de kinderen, het inkomen en de draagkracht van beide ouders en de verdeling van de zorg.

Behoefte

Iemand is behoeftig als hij of zij niet in het eigen levensonderhoud kan voorzien. Dat betekent dat er onvoldoende inkomen of vermogen is en dat dit redelijkerwijs ook niet zelf kan worden verkregen. Bij het vaststellen van de behoefte wordt gekeken naar de levensstandaard van het gezin tijdens de relatie. De kinderen dienen er qua levensstandaard zo min mogelijk op achteruit te gaan.

Draagkracht

Draagkracht is het bedrag dat de onderhoudsplichtige op basis van zijn inkomen en uitgaven maximaal kan betalen aan een onderhoudsgerechtigde. Op het moment dat de behoefte en de draagkracht van beide ouders is berekend, kan de alimentatie vastgesteld worden.

Kosten van de kinderen

Kosten van een kind: het totaal per maand aan het kind bestede bedrag. Kosten van kinderen zijn bij ieder gezin anders. Partners zullen afspraken moeten maken over de verdeling van deze kosten na de scheiding. Uit twee uitspraken van de Hoge Raad volgt dat er geen afspraken mogen worden gemaakt waarbij ten nadele van de kinderen wordt afgeweken van de Tremanormen. Dit geldt ook als deze afwijking bewust is overeengekomen. Daarom is het uitgangspunt dat de bedragen conform het Tremarapport in beginsel leidend zijn.

Kinderbijslag: de bijdrage van de overheid in de kosten voor opvoeding en verzorging van een
minderjarig kind.

Eigen aandeel ouders in de kosten van het kind: het deel van de kosten dat door de ouders per maand uit hun eigen inkomen wordt bestreden. Dat zijn dus de hiervoor bedoelde kosten van kinderen minus de kinderbijslag.

Kindgebonden budget (KGB): de extra inkomensafhankelijke maandelijkse bijdrage (inclusief alleenstaande ouderkop) van de overheid gericht op inkomensondersteuning voor degene die kinderbijslag voor het kind aanvraagt.

Behoefte aan kinderalimentatie: dat deel van de kosten van een kind dat niet door de kinderbijslag en de financiële bijdrage van de verzorgende ouder kan of behoeft te worden
bestreden.

Kinderalimentatie kan vastgesteld worden in zes stappen:
1. Vaststellen netto besteedbaar gezinsinkomen;
2. Vaststellen kosten van de kinderen en het eigen aandeel ouders;
3. Vaststellen van de draagkracht van beide ouders;
4. Koppelen eigen aandeel ouders en draagkracht (stap 2 en 3);
5. Toepassen zorgkorting;
6. Aanvaardbaarheidstoets.

Stap 1. Vaststellen netto besteedbaar inkomen
Bij het berekenen van het netto inkomen wordt het bruto jaarinkomen omgezet naar een netto maandinkomen. Dit betekent dat het maandelijkse netto inkomen wordt verhoogd met extra inkomsten, zoals vakantiegeld, 13e maand, etc. Eventuele fiscale gevolgen van een auto van de zaak of een eigen woning worden hierbij niet meegerekend. Naast het inkomen uit arbeid wordt ook inkomen uit eventueel vermogen meegenomen bij het bepalen van het netto besteedbaar gezinsinkomen. Heffingskortingen waar de ouders tijdens het huwelijk recht op hadden, moeten ook meegenomen worden bij het bepalen van het netto besteedbaar gezinsinkomen. Zo ook voor het recht op kinderbijslag en een eventueel recht op kindgebonden budget. 

Stap 2. Vaststellen kosten van de kinderen en het eigen aandeel ouders
Hoe welvarend het gezin is en hoeveel er aan de kinderen wordt uitgegeven, hangt af van het netto inkomen van het gezin. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) blijkt dat ouders een vast percentage van hun gezinsinkomen aan hun kinderen besteden.
Met andere woorden: het gezinsinkomen vóór de scheiding bepaalt hoeveel geld er nodig is voor de kinderen. De kosten worden berekend op basis van het netto gezinsinkomen en het aantal kinderen. In het rapport over alimentatienormen zijn hiervoor tabellen opgenomen. Deze zijn gebaseerd op onderzoek en normen van het Nibud. In de tabelbedragen zijn alle gebruikelijke kosten van een kind inbegrepen. We kunnen daarbij onderscheid maken in verblijfsgebonden kosten en verblijfsoverstijgende kosten.

Verblijfsgebonden kosten: voeding, huisvesting, energiekosten, afschrijving meubilair en bijvoorbeeld afschrijving wasmachine.

Verblijfsoverstijgende kosten: al het andere dat niet of minder afhankelijk is van waar het kind verblijft. Denk aan speelgoed, kleding, contributies, sport, hobby’s en bijdragen aan school.

Sommige extra kosten zijn zo hoog of uitzonderlijk dat ze niet onder de standaardbedragen in de tabel vallen. Deze uitgaven hebben namelijk een directe impact op het (gezins)inkomen. Voorbeelden van dergelijke kosten zijn:
Kosten voor een kind met een beperking
Kosten voor topsport
Privélessen
Hogere schoolgelden dan gebruikelijk
Kinderopvang of oppaskosten die, na aftrek van de kinderopvangtoeslag en eventuele bijdragen van de werkgever, zo hoog zijn dat ze niet gecompenseerd kunnen worden door lagere uitgaven op andere gebieden.

Ouders mogen in onderling overleg bepalen welke hoge/uitzonderlijke kosten buiten de afgesproken bedragen vallen en gezamenlijk of door één van de ouders gedragen wordt. Denk bijvoorbeeld aan een laptop of fiets voor de middelbare school.

Stap 3. Vaststellen van de draagkracht van beide ouders
Nadat de behoefte van de kinderen is vastgesteld, kan gekeken worden naar de draagkracht van de ouders. Bij de berekening van de draagkracht van de ouders gaat het om de inkomenssituatie na de scheiding. Dit inkomen kan door veranderingen in belastingregels vaak anders zijn dan het netto besteedbare inkomen vóór de scheiding. Na de scheiding heeft een of beide ouders vaak recht op een kindgebonden budget. Bovendien kunnen ze mogelijk ook aanspraak maken op de inkomensafhankelijke combinatiekorting, en kunnen de heffingskortingen veranderen door de nieuwe situatie.
Bij het bepalen van de draagkracht worden de redelijke kosten voor levensonderhoud van de onderhoudsplichtige (de ouder) als volgt globaal meegenomen:
Een woonbudget van 30% van het netto besteedbaar inkomen
Een bedrag van € 1.270 voor de kosten van levensonderhoud, afgeleid van de bijstandsnorm

Het netto besteedbaar inkomen plus kindgebonden budget, verminderd met de hiervoor genoemde vaste bedragen, wordt meegenomen bij het bepalen van de draagkracht.

Stap 4. Koppelen eigen aandeel ouders en draagkracht
De draagkracht die is vastgesteld, bepaalt hoe de kosten voor de kinderen verdeeld worden tussen de ouders en welke alimentatie daarbij hoort. Als het totale inkomen van de ouders samen lager is dan hun afgesproken bijdrage, betaalt de betrokken ouder tot het maximale bedrag dat hij of zij kan. Is het totale inkomen hoger dan wat de kinderen nodig hebben, dan betalen de ouders op basis van hun financiële mogelijkheden.

Stap 5. Toepassen zorgkorting
De richtlijn voor het bepalen van alimentatie gaat ervan uit dat het kind woont bij de ouder waar het is ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP). Dat is de ouder die gerechtigd is tot kinderalimentatie. De ouder waar de kinderen staan ingeschreven betaalt in principe de kindgebonden kosten zoals kleding, kapper, et cetera (niet zijnde verblijfkosten). Als de financiële mogelijkheden van de ouders gelijk of hoger zijn dan hun eigen bijdrage, kan er een zogenaamde zorgkorting worden toegepast. De ouder die de kinderen niet verzorgt, draagt al bij aan de kosten wanneer de kinderen bij hem of haar zijn. Het is daarom niet eerlijk dat deze ouder de volledige alimentatie aan de andere ouder moet betalen. De ouder die niet de dagelijkse zorg heeft, kan de zorgkorting van het te betalen alimentatiebedrag aftrekken.

De zorgkorting bedraagt een percentage van het eigen aandeel van de ouders: 
- 15% bij gedeelde zorg op gemiddeld 1 dag per week
- 25% bij gedeelde zorg op gemiddeld 2 dagen per week
- 35% bij gedeelde zorg op gemiddeld 3 dagen per week

Als er regelmatig minder dan één dag per week zorg wordt verleend, kan een zorgkorting van 5% worden gehanteerd. Omdat ouders zowel recht hebben op als de plicht hebben om tijd met hun kind door te brengen, kan de zorgkorting niet lager zijn dan 5%. Ouders kunnen onderling overeenkomen om de zorgkorting op een ander percentage vast te stellen.

Voor meer uitleg over de zorgkorting.

Als ouders een kinderkostenrekening kiezen (zoals hieronder uitgelegd), bepaalt het aantal dagen dat de kinderen bij elke ouder zijn hoe de kosten voor hun verblijf verdeeld worden. Dit, samen met de financiële mogelijkheden van de ouders, beïnvloedt de bijdrage aan de kinderkostenrekening.

Stap 6. Aanvaardbaarheidstoets
Als de uitkomst van de berekening leidt tot een onaanvaardbare situatie kan een aanvaardbaarheidstoets uitgevoerd worden. In dat geval moet de onderhoudsplichtige ouder uitleggen en bewijzen waarom het voor hem of haar niet mogelijk is om de onderhoudsbijdrage te betalen. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij een sterke daling van het inkomen. Of als deze ouder bijvoorbeeld voormalige gemeenschapsschulden voor z’n rekening neemt waardoor zijn of haar ruimte om bij te dragen wordt beperkt. De rechter kan daarbij ook meewegen of de ouder zelf verantwoordelijk is voor de ontstane situatie.

Kinderkostenrekening
Een kinderkostenrekening is een gezamenlijke (en/of) rekening op naam van beide ouders alwaar beide ouders toegang tot hebben. Bij een kinderkostenrekening storten beide ouders naar draagkracht geld op de rekening onder aftrek van de verblijfsgebonden kosten die voor eigen rekening komen. Alleen de kosten zoals kleding, sport, school en sport worden dus betaald van de kinderkostenrekening. Bij een kinderkostenrekening maak je duidelijke afspraken over wat er wel of niet van die rekening af gaat en boven welke bedragen eerst moet worden overlegd.

Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) is een instantie die zich o.a. richt op het innen van achterstalige alimentatie. Inning van achterstallige betalingen op de kinderkostenrekening is niet mogelijk via het LBIO. Volgens het LBIO heeft dit te maken met het feit dat beide ouders toegang hebben tot de kinderkostenrekening en dat de onderhoudsplichtige ouder ook geld van die rekening kan opnemen. Daarom moet de alimentatie rechtstreeks aan de ouder die voor het kind zorgt, worden betaald om in aanmerking te komen voor inning bij betalingsachterstanden.