Kennisbank

Wanneer ouders uit elkaar gaan eindigt de partnerrelatie, maar het ouderschap blijft bestaan. Daarom is het belangrijk om goede afspraken te maken over de kinderen. Deze afspraken worden vastgelegd in een ouderschapsplan. Een goed ouderschapsplan biedt duidelijkheid, voorkomt misverstanden en vormt de basis voor een prettige samenwerking als collega-ouders na de scheiding.

Bij een scheiding geven ouders vaak aan dat zij co-ouderschap willen. Het begrip wordt veel gebruikt, maar is juridisch en fiscaal minder duidelijk dan het lijkt. Wat houdt co-ouderschap precies in, wanneer wordt het fiscaal zo gezien en welke financiële gevolgen kunnen eraan verbonden zijn?

Na een echtscheiding hebben de ex-partners vaak gezamenlijk het ouderlijk gezag. Als één van de ouders komt te overlijden, blijft de ex-partner als ouder het gezag uitoefenen. Het benoemen van een voogd is dan niet nodig. Mocht je echter als laatste van beide ouders overlijden en heb je minderjarige kinderen, dan is het verstandig om in je testament een regeling te treffen. Dit kan door een voogd aan te wijzen.

De zorgkorting is een belangrijk onderdeel van de berekening van kinderalimentatie. In de praktijk leidt dit onderdeel regelmatig tot vragen en discussies tussen ouders, mede omdat de zorgkorting rechtstreeks samenhangt met de zorgverdeling en daarmee met de feitelijke uitvoering van het ouderschap na een scheiding. Wij zetten voor je uiteen wat de zorgkorting is, welke percentages gelden en hoe de berekening plaatsvindt.

Wanneer er afspraken zijn gemaakt over kinderalimentatie of partneralimentatie, worden deze bedragen in veel gevallen jaarlijks aangepast. Dit wordt de wettelijke indexering van alimentatie genoemd. De overheid stelt ieder jaar een indexeringspercentage vast, waarmee de alimentatie meegroeit met de stijging van de lonen en de kosten van levensonderhoud. Het nieuwe percentage geldt telkens vanaf 1 januari van het daaropvolgende jaar en wordt jaarlijks in november door de minister vastgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant.

Ouders zijn verplicht in het levensonderhoud van hun kinderen te voorzien. Deze onderhoudsplicht geldt in ieder geval tot het 18e levensjaar en als het kind daarna nog niet in zijn eigen levensonderhoud kan voorzien, in ieder geval tot het 21e levensjaar. Ook daarna kunnen ouders gevraagd worden nog bij te dragen in het levensonderhoud, afhankelijk van de situatie van dat moment, eigen inkomen en een eventuele studie.

Bij een scheiding moeten veel financiële afspraken worden gemaakt. Eén van de onderwerpen die regelmatig vragen oproept, is partneralimentatie. Niet iedere scheiding leidt tot partneralimentatie en ook de hoogte ervan verschilt per situatie. We leggen je graag uit wanneer partneralimentatie aan de orde kan zijn, hoe deze wordt berekend en welke factoren daarbij een rol spelen.

Naast een maandelijkse betaling kunnen ex-partners ook afspreken dat de partneralimentatie ineens wordt afgekocht. Daarbij wordt één bedrag betaald waarmee de volledige alimentatieverplichting wordt beëindigd. Dit kan voordelen bieden, zoals financiële duidelijkheid en het voorkomen van toekomstige afhankelijkheid. Tegelijkertijd heeft een afkoop belangrijke fiscale en financiële gevolgen. Daarom is het verstandig om hierover goed advies in te winnen voordat hierover afspraken worden gemaakt.

Wanneer ex-partners afspraken maken over partneralimentatie, geldt als uitgangspunt dat deze afspraken in de toekomst kunnen worden aangepast als de omstandigheden ingrijpend veranderen. Denk bijvoorbeeld aan een aanzienlijke verandering van het inkomen, pensionering of andere ontwikkelingen die van invloed zijn op de draagkracht of behoefte.

In het Nederlandse recht wordt onderscheid gemaakt tussen eenvoudige gemeenschappen en huwelijksvermogensrechtelijke gemeenschappen met elk specifieke gevolgen bij relatiebeëindiging.

Als partijen vóór 1 januari 2018 in het huwelijk zijn getreden en verder niets geregeld hadden, ontstond een algehele gemeenschap van goederen. Dit geldt ook voor geregistreerde partnerschappen. Echtgenoten zijn vanaf aanvang van het huwelijk ieder gerechtigd tot de goederen die tot de gemeenschap behoren. De gemeenschap van goederen is een afgescheiden vermogen en werkt als een magneet. In beginsel worden door het sluiten van het huwelijk alle aanwezige bezittingen en schulden de gemeenschap in getrokken (boedelmenging) behalve vermogen waarop een uitsluitingsclausule van toepassing is.

Op 1 januari 2018 zijn er nieuwe regels gekomen voor de wettelijke gemeenschap van goederen. De nieuwe regels zijn uitsluitend van toepassing op huwelijken gesloten na 1 januari 2018. Ook na 1 januari 2018 trouwen stellen in Nederland nog steeds in gemeenschap van goederen. De omvang van de gemeenschap van goederen is echter kleiner. Uitgangspunt van de nieuwe regels is dat alleen het vermogen dat tijdens het huwelijk wordt verworven in de gemeenschap valt.

Huwelijkse voorwaarden kunnen worden aangegaan vóór het sluiten van het huwelijk en tijdens het huwelijk. Deze voorwaarden moeten worden opgemaakt bij notariële akte en vervolgens in het openbaar huwelijksgoederenregister worden ingeschreven. Zo kunnen bijvoorbeeld schuldeisers zien welke bezittingen en schulden van welke partner zijn. Zonder deze inschrijving kunnen de afspraken niet altijd worden ingeroepen tegenover anderen.

Bij een scheiding denken veel mensen vooral aan de woning, de kinderen en de financiële afwikkeling. Pensioen krijgt vaak minder aandacht, terwijl dit één van de meest waardevolle vermogensbestanddelen kan zijn. De keuzes die tijdens de scheiding worden gemaakt, kunnen tientallen jaren later nog grote financiële gevolgen hebben.

Het is daarom belangrijk om te weten hoe pensioenverdeling bij een scheiding werkt, welke keuzes je hebt en welke afspraken passen bij jullie situatie.

Wanneer één van de ex-partners na de scheiding overlijdt, kan dit gevolgen hebben voor de pensioenverdeling. Welke gevolgen dat zijn, hangt af van wie overlijdt.

Overlijdt de ex-partner die geen pensioen heeft opgebouwd, dan vervalt diens recht op het verevende ouderdomspensioen. Dit deel gaat dan terug naar de voormalige partner die het pensioen heeft opgebouwd.

Na een echtscheiding is het van belang om de erfrechtelijke situatie (opnieuw) te beoordelen. De scheiding heeft immers ingrijpende gevolgen voor jullie persoonlijke en financiële situatie. Vooral als er kinderen of een nieuwe partner in beeld zijn, is het verstandig te overwegen welke zaken je wilt vastleggen en welke regelingen je getroffen wilt hebben voor na overlijden en de vererving niet over te laten aan de wet. Een eventueel eerder gemaakt testament kan je door een notaris laten nakijken. Sluit dit oude testament niet meer aan op je huidige wensen? Dan kun je het testament door de notaris laten aanpassen. De volgende onderwerpen zijn hierbij van belang.

Bij een scheiding is het belangrijk om ook de schadeverzekeringen goed door te nemen. Denk bijvoorbeeld aan de opstalverzekering, inboedelverzekering, aansprakelijkheidsverzekering, autoverzekering en reisverzekering. Vaak staan deze verzekeringen op naam van één van jullie, terwijl ze voor het hele gezin dekking bieden.

Een scheiding heeft niet alleen juridische en financiële gevolgen, maar ook fiscale gevolgen. Juist de belastingaangifte over het jaar waarin de scheiding plaatsvindt, blijkt in de praktijk vaak ingewikkeld. Volgens de Belastingdienst wordt ruim 40% van de aangiften inkomstenbelasting over het jaar van scheiding onjuist ingevuld. Vooral de fiscale regels rondom de eigen woning blijken een veelvoorkomend struikelblok.

De partner die partneralimentatie ontvangt, moet deze in beginsel als belastbaar inkomen opgeven in de aangifte inkomstenbelasting. Daar staat tegenover dat de betalende partner de betaalde partneralimentatie doorgaans als persoonsgebonden aftrek kan opvoeren. Hierdoor is de werkelijke netto last voor de betalende partner vaak lager dan het overeengekomen alimentatiebedrag. Wel geldt sinds enkele jaren dat deze aftrek plaatsvindt tegen een gemaximeerd belastingtarief, waardoor het fiscale voordeel beperkter kan zijn dan vroeger.

Kinderalimentatie is niet fiscaal aftrekbaar voor de betalende ouder en hoeft door de ontvangende ouder ook niet als belast inkomen te worden opgegeven.

Hoewel kinderalimentatie zelf geen directe fiscale gevolgen heeft, kan de zorgverdeling wel van invloed zijn op bijvoorbeeld toeslagen en andere inkomensafhankelijke regelingen.

Wanneer jullie uit elkaar gaan, moeten er veel afspraken worden gemaakt. Denk aan de woning, de hypotheek, alimentatie, de verdeling van bezittingen en, wanneer er kinderen zijn, de invulling van het ouderschap na de scheiding. Al deze afspraken worden vastgelegd in het scheidingsconvenant.

Het convenant vormt één van de belangrijkste documenten binnen een scheiding. Het zorgt ervoor dat duidelijk is welke afspraken zijn gemaakt en voorkomt zoveel mogelijk onduidelijkheden of discussies in de toekomst.